De Nederlandse economie lijkt in een zichtbare staat van orde te verkeren. De werkloosheidscijfers zijn laag, de BBP-groei positief en de woningmarkt relatief stabiel. Toch schuilt achter deze glanzende oppervlakte een diepere crisis: de https://www.zombillion.co.nl, een term die de economische realiteit van landen beschrijft die hun schulden blijven dragen door lage rente en stijgende prijzen. Nederland is niet het enige land dat hiermee worstelt, maar het heeft een unieke combinatie van structurele zwaktes en politiek ingrijpende maatregelen die het probleem verergeren. Wat is een zombie-economie precies, en hoe komt Nederland erin terecht?
Wat maakt een economie ‘zombie’?
De term ‘zombie-economie’ werd voor het eerst gebruikt door de Japanse econoom Reiji Okazaki in de jaren 1990, maar werd later populair gemaakt door het werk van de Amerikaanse econoom Larry Summers. Een zombie-economie kenmerkt zich door een overmatige hoeveelheid bedrijven die niet in staat zijn om te overleven zonder steun van de overheid. Deze bedrijven blijven bestaan door lage rentevoeten, kunstmatige prijsstijgingen en een gebrek aan innovatie. In de praktijk betekent dit dat bedrijven hun schulden blijven betalen zonder dat ze echt winst maken, terwijl de economische groei stagneert. In Nederland zijn er duidelijke tekenen van dit fenomeen: de aantrekkingskracht van de Nederlandse markt voor buitenlandse investeerders, maar tegelijkertijd een dalende innovatiecultuur en een schaarste aan nieuwe, hoogopgeleide banen.
Een voorbeeld van een Nederlandse zombie-bedrijf is de textielsector. De Nederlandse textielindustrie is al decennia lang in een diepe crisis verkeerd, maar heeft door subsidies en lage rentevoeten de afgelopen jaren nog steeds voortgezet. Hoewel de sector al jaren onder druk staat door internationale concurrentie en veranderende consumentenpreferenties, heeft ze niet genoeg gedaan om zich aan te passen. De overheid heeft hierin een rol gespeeld door te investeren in onderwijs voor textieltechnologie, maar de resultaten zijn onvoldoende om de sector te laten overleven zonder voortdurende steun.
De rol van de overheid: tussen noodhulp en structurele problemen
De Nederlandse overheid speelt een cruciale rol in het handhaven van de zombie-economie. Een van de belangrijkste maatregelen is het beheersen van de rentevoeten. Door de rente laag te houden, kunnen bedrijven hun schulden blijven betalen zonder dat ze hun operationele kosten kunnen verlagen. Dit zorgt ervoor dat bedrijven blijven bestaan, maar ook dat ze niet worden gedwongen om te innoveren of te investeren in efficiëntere processen. Een voorbeeld hiervan is de energiewinning uit windmolens. Ondanks de groeiende belangstelling voor duurzame energie, blijven veel Nederlandse windparken in oude technologieën vastzitten omdat de rentevoeten te laag zijn om nieuwe investeringen te stimuleren.
Daarnaast heeft de overheid een sterke focus op de woningmarkt. Door de hoge vraag naar woningen en de beperkte aanbod, zijn de prijzen gestegen. Dit zorgt voor een kunstmatige groei van het BBP, maar schuilt achter een schuldenbelasting voor consumenten. De hypotheekrente is laag, maar de prijzen blijven stijgen, wat leidt tot een groeiende schuldenlast voor huiseigenaren. Dit is een voorbeeld van hoe de overheid indirect de schuldenlast van de economie verhoogt, zonder dat het direct duidelijk is.
- In 2022 bedroeg de totale schuld van Nederlandse bedrijven ongeveer €1.000 miljard, met een jaarlijks groeipercentage van 2,5%.
- De textielsector in Nederland heeft sinds 2010 geen nieuwe innovaties geïntroduceerd die de concurrentiepositie hebben verbeterd.
- De gemiddelde hypotheekrente in Nederland is sinds 2018 gestegen, maar de woningprijzen zijn nog steeds gestegen met gemiddeld 3% per jaar.
- De Nederlandse overheid heeft tussen 2010 en 2022 meer dan €100 miljard uitgegeven aan subsidies voor bedrijven en consumenten.
- De innovatiedruk in de Nederlandse economie is sinds 2015 afgenomen, met een daling van de aantal nieuwe patentaanmeldingen met 15%.
De gevolgen van een zombie-economie voor de toekomst
De gevolgen van een zombie-economie zijn niet alleen economisch, maar hebben ook sociale en politieke implicaties. Een van de grootste risico’s is dat de economie niet in staat zal zijn om zich aan te passen aan de veranderende wereld. De afhankelijkheid van lage rente en kunstmatige groei zorgt ervoor dat de economie minder flexibel is. Dit kan leiden tot een langzame afbouwing van de werkgelegenheid, vooral in sectoren die niet in staat zijn om te innoveren. Een voorbeeld hiervan is de traditionele industrie, zoals de textielsector, die al jaren onder druk staat.
Daarnaast kan een zombie-economie leiden tot sociale onrust. Als de economie niet groeit en de schulden blijven stijgen, zal dit leiden tot een groeiende ontevredenheid onder de bevolking. Dit kan leiden tot politieke veranderingen, zoals meer focus op sociale gerechtigheid en minder op economische groei. Een recent voorbeeld hiervan is de groeiende belangstelling voor groenere en duurzamere oplossingen, zoals de energietransitie. De overheid moet hierin een leidende rol spelen, maar moet ook rekening houden met de gevolgen van een zombie-economie.
Wat kan worden gedaan?
Om de Nederlandse zombie-economie te bestrijden, moeten zowel de overheid als de bedrijven actie ondernemen. De overheid moet de rentevoeten verhogen om bedrijven te stimuleren om te investeren in innovatie en efficiënte processen. Daarnaast moet de overheid investeren in onderwijs en training om nieuwe, hoogopgeleide banen te creëren. Dit kan helpen om de innovatiedruk te vergroten en de economie te laten groeien.
Bedrijven moeten ook meer aandacht besteden aan innovatie en efficiëntie. Dit kan bijvoorbeeld door te investeren in nieuwe technologieën en door te experimenteren met nieuwe producten en diensten. Een voorbeeld hiervan is de Nederlandse textielsector, die al jaren onder druk staat. Als ze meer investeren in innovatie en efficiëntie, kunnen ze hun concurrentiepositie verbeteren en zich aanpassen aan de veranderende markt.
